FİİLDE ÇATI
*Fiil cümlelerinde yüklemin özne ve nesne alıp almamaları yönüyle incelenmesidir.
*Çatı konusu sadece yüklemi fiil olan cümlelerde için geçerlidir.
*İsim cümlelerinde yani yüklemi isim olan cümlelerde çatı aranmaz.

Nesnesine Göre Çatı
*Nesne yapılan işten etkilenendir. Öge konusunda işlendi.
Geçişli Fiil
Geçişsiz Fiil
Nesne alan ya da alabilecek olan fiillerdir. Yedinci sınıfta işlenen "Fiilin Anlam Özellikleri" konusundaki iş-kılış fiilleri geçişli fiillerdir.
*"onu" ile okunan fiiller geçişlidir.
*"ne?, neyi?, kimi?" sorularına cevap veren fiiller geçişli fiildir.
Nesne alamayan fiillerdir. Yedinci sınıfta işlenen "Fiilin Anlam Özellikleri" konusundaki durum ve oluş fiilleri geçişsiz fiillerdir.
*"onu" ile okunmayan fiiller geçişsizdir.
*"ne?, neyi?, kimi?" sorularına cevap vermeyen fiiller geçişsiz fiildir.
   
Mutfaktan anneme su getirdim. (onu getir-) Bugün tiyatroya gidiyorum. (onu git- olmaz)
Elindeki topu bana attı. (onu at-) Anlattıklarına çok güldüm. (onu gül- olmaz)
   
Önemli Bilgi: Türkçede yüklemi geçişli fiil olan cümleler nesne alabilir. Yüklemi isim ve geçişsiz fiil olan cümleler nesne alamaz.
 
Öznesine Göre Çatı
*Özne işi yapandır. Öge konusunda işlendi.
Etken Fiil
Edilgen Fiil
Bir cümlede işi yapan belliyse yani gerçek özneyse etken fiil denir. Gizli özne, gerçek öznedir. Bir cümlede işi yapan belli değilse edilgen fiil denir. Gerçek özne olmadığı için sözde özne vardır. İşten etkilenen (nesne) sözde özne olur. Yüklem yani fiil "-l veya -n" çatı ekini alır.
Annem hergün kitap okuyor.
(İşi yapan yani özne "anne")
Kitapların hepsi okundu.
(İşi yapan belli değil. İşten etkilenen sözde özne)
   
Yarın tiyatroya gidiyoruz.
(İşi yapan yani özne "biz")
Mahallemiz temizlendi.
(İşi yapan belli değil. İşten etkilenen sözde özne)
   
   
Fiilde Çatı PDF indir
 
astagos

 

No
Cümleler
Geçişli
Geçişsiz
Göster
1
Anneannem ve dedem bizimle yaşıyor.  


2
Pencereyi açıp güzelim bahar havasını içime çektim.

 
3
Onu görünce hemen boynuna sarıldım.  


4
Camdan güzel manzaraya bakıyordu.  


5
Bu tatilde her gün bir saat kitap okudum.

 
6
Bugün biraz erken yattım.  


7
Ressam resimdeki renkleri çok uyumlu seçmiş.

 
8
Bozulan telefonu tamir etti.

 
9
Tatil için İzmir'e gittik.  


10
Elmayı kabuğuyl yerdi.

 
No
Cümleler
Etken
Edilgen
Göster
1
Oyuncu oyundan atıldı.  


2
Bu şehirde kendimi huzurlu hissediyorum.

 
3
Dün pazardan elma alındı.  


4
Çocuklar sokakta futbol oynuyordu.

 
5
Orman yangını kısa sürede söndürüldü.  


6
Arkadaşımın kendini iyi ifade edemediğini düşünüyorum.

 
7
Onun da gelmesine karar verildi.  


8
Sabahları kahvaltıdan sonra kahve içerim.

 
9
Bu bina iki yılda yapıldı.  


10
Kitap okumayı çok sever.

 
1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı aranmaz?
A) Arkadaşımı dışarıya çağırdım.
B) Bursa'ya yarım saat sonra varacağız.
C) Masanın üstünde çok güzel çiçekler vardı.
D) Kitap olamak için çarşıya gittim.

C

 
2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çekimli fiil (yüklem) geçişsiz fiildir?
A) Arkadaşım törende şiir okudu.
B) Heyecanla beklenen maç başladı.
C) Babam çok güzel dergi almış.
D) Parkta oynayan çocukları izliyordu.

B

 
3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çekimli fiil (yüklem) edilgen fiildir?
A) Hafta sonu duvarlar boyandı.
B) Hafta sonu tiyatroya gideceğim.
C) Arkadaşım bu konuyu anlamadı.
D) Bahçeden topladığım çiçekleri vazoya yerleştirdi.

A

 
4
"Ablam odasını topladı." Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Geçişsiz - Edilgen
B) Geçişsiz - Etken
C) Geçişli - Edilgen
D) Geçişli - Etken

D

 
5
Aşağıdaki cümlelerin hangisi etken-geçişsiz fiil çatısına örnektir?
A) Arkadaşımı otobüste gördüm.
B) Bakkaldan yumurta aldım.
C) Herkes yerinde oturuyordu.
D) Bu okuldaki öğrenciler çok kitap okur.

C

 
6
Aşağıdaki cümlelerin hangisi nesnesine göre çatı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Bugün çok yağmur yağdı.
B) Mutfaktaki tabakları masaya götürdüm.
C) Parkta koşan çocuk yere düştü.
D) Dedem koltukta uyuyakalmış.

B

 
7
Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznesine göre çatı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Küfür eden saygısızları hiç sevmem.
B) Derslerime düzenli çalışırım.
C) Arkadaşlarıyla iyi geçiniyor.
D) Patlıcanlar kurutulmak için ipe dizildi.

D

 
8
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işi yapan bellidir?
A) Kırılan tabaklar çöpe atıldı.
B) Parktaki ağaçlar her gün sulanıyor.
C) Türkçe dersini çok seviyorum.
D) Yeni kitaplar rafa yerleştirildi.

C

 
9
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işi yapan belli değildir?
A) Arkadaşım büyüyünce öğretmen olacakmış.
B) Türkçe sınav sonuçları açıklanmış.
C) Türkçe sınavundan doksan almışım.
D) Türkçe öğretmeni kitap okumamızı söyledi.

B

 
10
Aşağıdaki cümlelerin hangisi nesne-yüklem ilişkisi yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Yemek bir saat sonra pişer.
B) Ocağın üstündeki süt taştı.
C) Annem yemek hazırlıyor.
D) Arkadaşım küfür edince öğretmen kızdı.

C