FİİLDE YAPI
Basit Fiil
Türemiş Fiil
Yapım eki almamış ve başka sözcüklerle birleşmemiş fiillerdir. Kök halinde olabilir ya da sadece çekim eki alabilirler.
Fiil kökünden hem sonra kip eki gelirse basit fiil olur. Kip ekleri çekim ekidir.
Fiil ya da isim köklerine yapım eki gelmesiyle oluşur.
  İtfaiye orman yangınını söndürdü. ("sön-" fiil kökü)
Sabahları erken kalkarım. / kalk-(a)r-ım Çantasından ekmek çıkardı. ("çık-" fiil kökü)
Yarın ablam gelecek. / gel-ecek Barajın suları azaldı. ("az" isim kökü)
Her gün kitap okuyorum. / oku-yor-um Bugün çiçekleri suladım. ("su" isim kökü)
   
   
Birleşik Fiil
En az iki fiilin bir araya gelmesiyle oluşan fiillerdir. Üç yolla yapılır:
1. Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller: İsim + "et-, ol-, kıl-, eyle-" Eğer ses düşmesi ya da türemesi varsa bitişik yazılır.
Bugün anneme yardım ettim. (yardım er-)
Arkadaşım bugün hasta olmuş. (hasta ol-)
Onun bu davranışını affettim. (af et- "f" türüyor)
Annem bu olay karşısında çok sabretti. (sabır et- "ı" düşüyor)
 
2. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller: Deyim halindeki birleşik fiillerdir.
İşin bitmediğini görünce küplere bindi. (küplere bin-)
Masadaki kitaba göz gezdirdim. (göz gezdir-)
 
3. Kurallı Birleşik Fiiller:
a. Yeterlilik Fiili: Bir işin yapılabilip yapılamadığı anlatılır. "-ebil-, -abil-"
Çok güzel yüzebilirim. (yüz-ebil-) olumsuzu Çok güzel yüzemem.
Sonunda onunla konuşabilmiş. (konuş-abil-) olumsuzu Sonunda onunla konuşamamış.
b. Tezlik Fiili: Cümleye çabukluk,tezlik anlamı katar. "-iver-"
Penceredeki kuş birden uçuverdi. (uç-uver-)
Çocuk bakkala koşuverdi. (koş-uver-)
c. Sürerlilik Fiili: İşin bitmediği, devam ettiği anlamı var. "-edur-, -ekal-, -egel-"
Sabah uyuyakalmışım. (uyu-(y)akal-)
Siz bu filme bakadurum. (bak-adur-)
d. Yaklaşma Fiili: Fiilin gerçekleşmediği ançak çok yaklaştığı anlamı var. Günümüzde "az kalsın"ı kullanıyoruz. "-eyaz-"
Yaşlı kadın düşeyazdı. (düş-eyaz-) / Yaşlı kadın az kalsın düşecekti.
Çocuk havuzda boğulayazdı. (boğul-ayaz-) / Çocuk havuzda az kalsın boğulacaktı.
 
Fiilde Yapı PDF indir
 
astagos

 

No
Cümleler
Basit
Türemiş
Birleşik
Göster
1
Uzun zamandan beri onu görmediğim için sarıldım.  

 
2
Arkadaşım doğum günümde bana kitap almış.

   
3
Yere düşünce dizim kanadı.  

 
4
Basketbol oynayabilir misin?    


5
Koskoca okulu bir haftada boyadılar.

   
6
Öğrenci zor soruyu çözüverdi.    


7
Yaptığın yemekleri çok beğendim.

   
8
Bu kitabı bir haftada okuyabilirim.    


9
Yapılan yemekler beğenildi.  

 
10
Sokaktaki kedilere su verdim.

   
11
Kaza geçiren adam öleyazdı.    


12
Annem misafirlere ikramlık hazırladı.  

 
13
Evimizin penceresinden dağa baktım.

   
14
Komşumuz dükkanını devretti.    


15
Okuduğum kitabı arkadaşıma anlattım.

   
16
Seni görünce mutlu oldum.    


17
Arkadaşım bir kova balık avlamış.  

 
18
Kardeşimin törende okuyacağı şiiri dinledim.

   
19
Sana bu konuda o kadar dil döktüm.    


20
Buralar çok güzelleşmiş.  

 
1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi basit yapılıdır?
A) Adam yerinden kalkarak doğruldu.
B) Birden ortalık tenhalaştı.
C) Arkadaşlarına yardım etti.
D) Yeni aldığı kazağı giymiş.
 

D

 
2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi türemiş yapılıdır?
A) Senin gittiğini zannettim.
B) Elindeki kalemi yere düşürmüş.
C) Yaşlı kadına yardım etmiş.
D) Saatlerce televizyon seyretmiş.
 

B

 
3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi birleşik yapılıdır?
A) Bahçedeki meyveler olmuş.
B) Adam olanları duyunca üzüldü.
C) Kardeşim gece hasta oldu.
D) Trafik kurallarına her zaman uyuyorum.
 

C

 
4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil yapı yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Havuzda çok güzel yüzdü.
B) Yeni aldığı elbiseyi giyinmiş.
C) Elindeki kitabı okumam için bana verdi.
D) Sorunun cevabını doğru bildim.
 

B

 
5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil yapı yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Koskoca tatil geçiverdi.
B) Yarın tiyatroya gidebilirsin.
C) Havanın ısınmasıyla buzullar çözüldü.
D) Onun gideceğini hissetmiş.
 

C